Cankurtaran simitleri!
	deniz.gokce@aksam.com.tr

 
İki gündür ABD’de olan kötü finansal gelişmelere ne gibi adımlar “ilaç” olur konusunu incelemekte idik. Bu arada kendi pozisyonumuzu da açık ve seçik tekrar ortaya koyalım. Genel felaketçi kanıdan, çok uzun zamandır farklı düşündüğümüzü burada bir kere daha vurgulayalım.

Birincisi, tüm olaylara rağmen ABD üçüncü çeyrek büyüme rakamının, küçük de olsa pozitif çıkması olasılığı çok yüksek. Yani ABD şu anda resesyonda değil. Yılın son çeyreğinde ne olacağını da, bundan sonra ortalığa çıkacak olan “kamusal cankurtaran simitlerinin” başarısı belirleyecek.

İkincisi, sorunların temeli olan ABD, cankurtaran simidi üretmekte Avrupa’ya nazaran çok daha aktif ve esnek davranmakta. ABD Hazinesi (vergi iadesi gibi işler yaptı) ve ABD Merkez Bankası (likidite verme operasyonları) çok aktif davranmakta. Bu nedenle bu toz duman durulduğu zaman pek reaksiyonsuz olan AB ve Avrupa genelinde olacak olan reel tahribatın boyutunun küçük olmayacağını da zaman içinde göreceğiz. Bilindiği gibi AB merkez bankasının para politikası çok merkezi, AB içinde kurlar sabit ve federal bir bütçe de yok ve işgücü piyasası da esnek değil.

Üçüncüsü, ABD reel taraf büyümesi büyük çapta net ihracatın (yani ihracat eksi ithalat demek ) büyümeye pozitif katkısı ile ayakta kalmakta. Bu da büyük çapta doların değer kaybı ile ilişkili. İleride kur sonucu dış ticaret nedeni ile Avrupa yavaşladığı zaman, ikinci tur etkileri nedeni ile, ABD net ihracatı da azalacak.

Dördüncüsü, Türkiye ABD’deki finans dalgalanmalarından tabii ki etkilenecektir. Ama biz borsada büyük dalgalanmalardan bahsetmiyoruz. Onlar olağan. Ama diğer taraftan Türkiye’ye doğru sermaye hareketi, azalan dozda da olsa, fiyatı yükselse de, gelmeye devam edecektir. Zaten şu anda cuma günü itibarıyla, Türk bankaları dış bankaları fonlamakta. Ama esas reel sorunumuz da, Avrupa ile olan dış ticaretimizde ileride gerçekleşecek olan daralma nedeni ile büyüyecektir.

Beşincisi, dün de belirttik, uzun vadede ABD Glass-Stegall Act denen ve bankacılık ile sermaye piyasası faaliyetlerini ayıran ve 1999 yılında kaldırdığı düzenlemeyi geri getirecek gibi gözüküyor. Bu tüm dünyada düşünülecek bir rejim değişikliği olacak!

Altıncısı, ABD finansal krizi, sorunlar mevduat - kredi bankalarına büyük çapta atlamadıkça ve klasik mevduat bankalarından mevduat çekilmesi olmadığı sürece, göğüslenebilir şekilde devam eder. Mevduat bankalarında büyük risklilik henüz oluşmamıştır. Dikkat edilirse dün de detaylı yazdığımız gibi , sorunlu olanlar yatırım bankaları ve diğer menkul kıymet kurumlarıdır. Kurtarıcı rolündeki Bank of America, bir klasik ve dev mevduat bankasıdır ve dev bir yatırım bankası olan Merrill Lynch’i satın alarak kurtarmak onlara düşmüştür. Zaten 10 kadar mevduat bankası da birleşerek yatırım bankalarını ve diğer “kumarbaz mali kurumları” kurtarma operasyonu yapmak için fon oluşturmuşlardır.

Yedincisi, dün medyaya iki önemli haber yansımıştır. Dünyanın her yerinde merkez bankaları swap line denen olanakları kullanarak yabancı merkez bankalarına olan dolar talebini karşılama olanağı bulmuşlardır. ABD Merkez Bankası FED tarafından yaratılan 180 milyar dolarlık olanak ile tüm dünya piyasalarına dolar cinsinden önemli boyutta likidite sağlanmış oluyor.

Sekizincisi, çarşamba günü 1988-1993 arasında ABD Hazine Bakanı olan Nicholas F.Brady, 1993-1998 arasında ABD’de Controller of The Currency görevi yapmış olan Eugene A.Ludwig ve 1980’li yıllara girilirken 1979-1987 arasında ABD Merkez Bankası Başkanlığı yapmış olan Paul Volcker müşterek bir bildiri ve medya yazıları ile 1930 ve 1990’lı yıllarda kurtarma operasyonlarında kullanılmış olan ve “Resolution Trust Corporation” adlı , kötü aktifleri devir alan ve piyasadaki risk ve itimatsızlığı azaltmaya yarayacak, kredi daralması ve mevduat bankalarına kriz sıçramasını önleyecek dev bir kamu birimi kurulmasını önermişlerdi. Bu öneri cuma itibarıyla Bakan Paulson tarafından hükümete kabul ettirilmiş bulunuyor. Bu kurum piyasada müşterisi olmayan değeri düşmüş mali varlıkları satın alacak. Bu varlıkları, yeni kurum RTC, Merkez Bankası’nın iskonto penceresinde tutulabileceği süreden çok daha uzun süre elde tutacak ve düzenli likidasyon yani elden çıkarma sağlayacak. Sorunlu konut ipotek senetlerini de aileleri evlerinden çıkarmadan, evlere el konmadan ve konut değerlerinin daha da düşmesini önleyerek, muhafaza etmek ve FDIC denen mevduat sigortası kurumuna da yardımcı olmak görevlerini ifa edecek. Tabii işe dev kamusal kaynaklarla başlaması gerek.

Dokuzuncusu, ABD mevduat bankalarının vatandaşların kredi kartlarının limitlerinin düşürülmesi şeklindeki otomatik girişimlerinin engellenmesi ile tüketimde bir daralma gelmesini engellemek adımı da gündeme geliyor.

Bu sayılan önlemler cuma günü piyasaların sakinleşmesini getirdi. Siz borsaların sallanmasına bakmayın. Borsalar iner çıkar. Ama Türkiye hepsinden de çok sallanır.

Çünkü ülke içindeki kavganın da bir ek maliyeti var!