Başkan adayları arasındaki ilk tartışma daha iyi bir zamana denk gelemezdi. Ülke içinde ve dışında böylesine tehlikeli bir dönem söz konusuyken, yeni bir başkan seçme meselesinin, olgunlaşmamış saldırılar, değişim ve vatanseverliğe dair anlamsız bağırış çağırışlar ve sert siyasi tavırların tozu dumanı arasında gözden kaybolacağından korkuyorduk.

Tartışma, genel olarak kampanyanın kirinden bir nevi arınma gibiydi. Hem John McCain hem de Barack Obama, daha medeni ve anlamlı bir ton tutturmaya gayret etti. Ve Amerikalılar, Wall Street krizine yol açan düzenleme felaketlerini düzeltme ve can sıkıcı mali ve ulusal güvenlik sorunlarının nasıl ele alınacağı konusunda adaylar arasındaki farklılıkları görebildi. Tartışmanın ekonomik bölümünde McCain yolunu el yordamıyla bulmaya çalışırken, Obama net ve kendinden emindi. McCain dışişleri konusunda daha akıcıydı ve Obama’yı toy ve tecrübesiz diye niteleyerek puan kazandı.

Ama McCain’in tecrübeden çok sık bahsetmesi, kulağa 20. yüzyıldan yankılanan bir teneke sesi gibi geldi. Bir ara Ronald Reagan’ın

‘Stratejik Savunma Girişimi’nin Soğuk Savaş’a yardım ettiğinden söz etti.

50 yaş altındakilerin bu göndermeyi anladığından şüpheliyiz.

McCain’in Reagan’ın nazik tarzını takınmaya çalışma gibi bir niyeti varsa, neşeli ve babacan eski başkanın aksine dişlerini sıkıp garip bir sesle konuştuğundan o fırsat da kaçıp gitti. Obama tartışmacı olarak gelişme kaydetmiş, ama kontra yumruklar üzerinde daha çalışması gerekiyor.

Ancak yine de McCain, Pakistan’daki Kaide mevzilerine saldırma yönünde alenen açıklama yapmasının düşüncesizlik olduğunu söylediğinde, Obama, seçmenlere rakibinin vaktiyle İran’ı bombalamak konusunda şaka yollu bir şarkı söylediğini hatırlatarak bu durumdan ustaca sıvışmayı becerdi.

Obama, Wall Street felaketinin Bush yönetiminin düzenleme karşıtlığının ve şirket yanlısı kültürünün hatası olduğunu savunarak tartışmanın ekonomik bölümüne hâkim oldu. Finansal düzenleme sisteminin büyük bir gözden geçirmeye tabi tutulması yönünde çağrı yaptı. McCain ancak açgözlülük ve yolsuzluğa sayıp sövebildi. Hükümetin piyasa kriziyle ortaya çıkan başarısızlıklarını anladığına dair pek işaret de vermedi.

Obama zenginlerin ödeyeceği vergileri artırıp, işçilerin çoğunluğu için vergi indirimi yaparak derin bütçe açığını kapatmaya çalışacağını söyledi. Ama kurtarma paketinin 700 milyar dolarlık etiketini ödemeye yardım etmesi için ne gibi programları feda etmek zorunda kalacağı sorusunu geçiştirdi. Bu sorudan McCain de kaçtı.

McCain her yıl Kongre’ye tahsis edilen payın yaklaşık 18 milyar dolar- indirilmesinin ve israfı azaltmanın ülkenin ekonomik sorunlarının çoğunu çözeceğini ve bunun da kendisine Bush’un felaket getiren vergi kesintilerini sürdürme imkânı tanıyacağı iddiasına sadık kaldı.

McCain’in Irak’taki felaket savaştan hiç ders çıkarmadığını görmek rahatsız ediciydi. Bu ülkede son günlerde kaydedilen ilerlemenin inkâr edilemez olduğundan ve şiddeti azaltan
asker takviyesine verdiği destekten bahsetti. Ama McCain, gerekli ve güvenilir bir çıkışı nasıl planlayacağı yerine, hâlâ kazanmaktan söz ediyordu. Ve Irak’a saldırma kararının muazzam bir hata olduğunu kabul etmeyi sebatla reddetti.

Obama Irak’tan nasıl çıkmayı planladığına dair ayrıntı vermedi, ama ABD’nin işgale girişmemiş olması gerektiğini ve Irak’la meşgul olduğu sürece Afganistan’da asla kazanamayacağını söyleyerek önemli bir gerçeği ortaya koydu. İstediğimiz ayrıntıların neredeyse hiçbirini duyamadık.

Ama tartışma ülke sorunlarıyla ilgili ciddi bir münazaraya yönelik doğru bir adımdı.

Halkın sandığa gitmeden önce ihtiyatlı tartışmalara değil, daha fazlasını duymaya ihtiyacı var.

(Başyazı, 27 Eylül 2008)