Sekiz yıl boyu her oylamada vergi kesintilerinden işkenceye kadar her konuda Başkan Bush’un sözünden çıkmayan Temsilciler Meclisi, dün ülkenin finans sistemi açısından
hayat memat meselesi olan bir konuda kazan kaldırdı. Sıkı pazarlıkların ardından oylamaya sunulup reddedilen kurtarma yasasının itiraz edilebilir birçok yönü vardı, fakat Cumhuriyetçilerin hazırladığı ve yönetimin ilk versiyonuna göre geliştirilmiş bir yasaydı. Demokrat vekillerin yüzde 60’ı lehte oy kullandı, ki bu da Cumhuriyetçiler bir küskünlük ve dağınıklık gösterisi sergilememiş olsaydı teklifin kolayca geçmesine yetecek bir orandı.
Şimdi soru, bu başarısızlığı takiben dibe vuran borsaların (ve kredilerin tekrar dondurulmasının), aleyhte oy veren 133 Cumhuriyetçi’nin fikir değiştirmesine yetip yetmeyeceği. Ve daha önemlisi, hayır sonucunun yol açtığı zararın çabucak geri çevrilir olup olmadığı. Cumhuriyetçi hayır oyları, analiz veya ilkeden ziyade, siyasi numaralardan ve ideolojik katılıktan kaynaklandı. Cumhuriyetçiler için neyin yeterince iyi olacağı meçhul; yasa son nefesini verdikten sonra işin esasına dair düzgün bir konuşma yapılmadı. Tam tersine, Cumhuriyetçiler kazan kaldırmalarının suçunu Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi’nin krizi Bush döneminin mali hatalarına bağlayan konuşmasına atmaya çalıştı. Bunları söylemek için belki en iyi zaman değildi, fakat doğruydu.
Cumhuriyetçiler kurtarma silsilesinin serbest piyasa ilkelerinin reddini ifade etmesinden dolayı da hayal kırıklığı içindeydi. Oysa yaşanan tam da bu. Finans alanında serbest piyasa, düzenlenmediğinde başarısız oluyor. Ve bu başarısızlık, zaten zayıf bir ekonomi üzerinde daha da büyük hasar yaratıyor. Pakette ne değişiklik yapılırsa yapılsın, yönetimin felaket ekonomik sicilini değiştirmeyecek veya Cumhuriyetçilerin serbest piyasayı her şeyin önüne koyan ideolojilerinin başarısızlığını ortadan kaldırmayacak.
Dün reddedilen yasada Hazine’ye ilk taslakta verilen sınırsız yetki budanmış ve Kongre denetimi eklenmişti. Fakat Hazine’nin alım işlemlerinin yargısal denetimi doğru düzgün garanti edilmiyordu. Yargı yolu tamamen kapatılmadı; avukatlar hâlâ Anayasa’yı ihlal eden eylemler için etkili hukuki yollara başvurabilir. Fakat bu, hükümet aleyhindeki davaları caydırmak için konulan zaten yüksek bariyerlerden çok daha büyük bir engel. Öte yandan ev sahiplerine, esasen alacaklılardan ve Hazine’den onlara yardım etmek için daha fazlasını yapmasını isteyen hükümlerle haksızlık yapılıyor. Bu insafsızca. İşi alacaklıların insafına bırakmak, ev sahiplerinin rahat nefes almasını sağlamaz. Gelecek aylarda durum böyle giderse Kongre’nin meseleyi tekrar ele alması gerekecek.

Cumhuriyetçiler geçmişe saplanmış
Vergi mükelleflerine yönelik korumalar da belirsiz, sözgelimi başkanın beş yıl içinde Kongre’ye finans kurumlarından kaynaklı kayıpların giderilmesi için bir plan sunması öngörülüyor. O gün geldiğinde ne olacağı herkesin mâlumu. Vekiller o noktada vergi mükelleflerinin bu kayıpları hazmedecek kadar dipsiz yegâne kuyu olduğuna karar verebilir. Yine de yasanın kusurlu tarafları, tekrar ele alınması ve işlenmesi mümkün olan demokratik bir sürecin sonucu. Bu da hiç yoktan iyidir; deyimin hiç yok kısmının neye benzediğini, geçmişe saplanmış Cumhuriyetçiler dün Amerikalılara gösterdi.

(Başyazı, 30 Eylül 2008)