Araştırmacılar ve yazarlar Fransız laikliğiyle Amerikan laikliği arasında bir ayırım yapıp, dinle uzlaşmacı bir yakınlaşma içine giren diğer laiklik türlerinin aksine dine karşı ‘olumsuz hassasiyet’ taşıyan Fransa veya Türkiye’deki laiklikten farklı olan ‘Anglosakson laikliği’nden söz ediyorlar. Fakat Türkiye’de AKP’nin iktidara gelmesi, İslam’la laiklik ve İslam’la demokrasi arasında uzlaşıdan söz etmeye olanak tanıdı. Fransa’da Nicolas Sarkozy’nin iktidarın zirvesine çıkması da, Fransız laikliğine yönelik yeni bir bakış açısı hakkında konuşma imkânı tanıdı. İşin aslı şu ku, yıllar önce içişleri bakanı olmasından beri Sarkozy, Fransa’da dinin kamusal hayattan uzaklaştırılmasının yanı sıra dinsel sembollerin kamusal ve siyasi alandan çıkarılmasında ısrar eden hâkim akımla çatışacak şekilde, dinin toplumdaki rolüne dair yeni fikirler sunuyordu.
Sarkozy ‘olumlu laiklik’ adı verilen bakış açısını ilk kes Kasım 2007’de Katolik kilisesi rahipleri önünde sundu ve ikinci kez de bu ayın ortalarında Fransa’ya bir ziyaret gerçekleştiren Papa 16. Bendiktus’un önünde dile getirdi.
Sarkozy’nin sunduğu üzere, ‘olumlu laiklik’, yani dine düşman olmayan laiklik birçok anlam taşıyor. En önemlileri şunlar: Birincisi, Fransız kurumlarını dini duygularla uzlaşmaya, çatışmamaya ve laikliğin Fransa’yı Hıristiyan köklerinden sökemeyeceğinin teyit edilmesine yönelik çağrısı. İkincisi, Sarkozy’ye göre ‘olumlu laiklik’ uzaklaştıran veya bozan değil, saygı gösteren ve diyalog kuran bir laikliktir.
Üçüncüsü, Sarkozy Fransızların Hıristiyan kökleriyle övündüklerini ve Hıristiyanlık değerlerinin toplumun kenetlenmesi noktasındaki rolünün Fransa’da cumhuriyetin sivil ve laiklik değerlerinden geride kalmayacağını teyit ediyor. Yani Fransa cumhurbaşkanı dinin 21. yüzyılda toplum için önemli bir rolü olduğuna ve toplumun tartışmalara katılmasının gerekliliğine değiniyor. Dördüncüsü, Ocak 2008’de Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a yaptığı ziyarette, Sarkozy ‘dinlerin uygarlık mirasını’ övdü. İçişleri bakanıyken 2003’te, ‘Fransa İslam Konseyini’ kurdu.
Dine ve rolüne yönelik eğilimini gizlemeyen Sarkozy ‘olumlu laiklik’ konusunda, Fransız toplumunda dinsel sembollerin yasaklanmasını destekleyen ve şu ana kadar Fransız laikliği konusunda köklü veya dramatik değişikliğe hazır veya teşvik edici yaklaşmayan geniş siyasi ve kültürel kesimleri ifade etmiyor. Bazıları ve özellikle de Fransız solu, Sarkozy’yi bu konuşmalarıyla devletin bütün vatandaşlarını ve dinler önündeki tarafsızlık ilkesini tehdit etmekle eleştiriyorlar.
Papa da Sarkozy’nin tezlerine şaşırmış görünüyor. Bu tezler kendisini Fransa ziyaretinde, din ve siyasetin birbirlerine açılması gerektiğini, laikliğin dinle çelişmeyeceğini ve dinin siyasette yeri olduğunu açıklamaya teşvik etti.
Sarkozy sadece Amerikan siyasi düşünce biçimlerinden değil, aynı zamanda Amerikan laiklik modelinden de etkilendi. Fransa cumhurbaşkanı, dünyada kavramlar, devlet-toplum ilişkisi ve dinin hayattaki rolü düzeyinde yaşanan birçok değişimi gözlemlediği gibi, Fransa’nın çok dinli olduğunu, örneğin İslam’ın ikinci din haline geldiğini, bu ülkede 5 milyon Müslüman’ın yaşadığını görüyor. Sarkozy, Fransız siyasetine Akdeniz Birliği, olumlu laiklik ve Ortadoğu’da yeni Fransız rolü gibi yeni tezler sunma eğiliminde olabilir.
Fransa cumhurbaşkanı, laiklik türleri üzerine yapılan tartışmalarda yeni bir pencere açıyor; ayrıca Arap ve İslam toplumları için din hakkında daha fazla tartışmaya önemli bir alan sunuyor.

(Ürdün gazetesi El Ghad, 29 Eylül 2008)